ETHEM ERSEN:ÖZEL HABER:
Dalaman da Gazi Bulvarı üzerinde bulunan Tarım Açık cezaevi olarak bilinen DAC adı altında cafeterya ve restaurant ile alışveriş mağazaları, otel gibi işletmeleri bulunan kuruma yönelik haksız rekabet şartlarının oluştuğu ve giderek işletmenin daha da büyüyerek yerel esnafa zarar vermeye başladığı ifade edilerek 15 civarındaki sektörün esnafları tarafından tepki gösterildi.
İŞYURDU NEDİR
İş Yurtlarının Görev ve sorumlulukları 4301 sayılı Ceza İnfaz Kurumları İle Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluş Ve İdaresine İlişkin Kanun’da belirtilmiştir.
Cezaevlerindeki hükümlülere meslek öğretmek veya var olan mesleklerini korumak amacıyla Adalet Bakanlığı bünyesinde 1997 yılında kurulan İşyurtları Kurumu, 288 şube ve 1700 atölye ile 180’den fazla işkolunda faaliyet gösteren devasa bir organizasyona ulaştı. Atölyelerinde bugün mobilya, ağaç işleri, tekstil, parke taşı-beton direk, yatak-yastık-yorgan, unlu mamuller, müzik aletleri yapımı, arıcılık, ipekböcekçiliği, sebze ve meyvenin yanı sıra et ürünleri dahil pek çok alanda üretim yapılıyor.
50 binden fazla mahkûmun istihdam edildiği yurtlarda istihdam edilenlere günlük 14 TL ücret ödenirken, sigorta primleri de yatırılıyor. Başta adliyeler ve cezaevleri olmak üzere birçok kamu kurumunun mobilya, tekstil ve gıda ihtiyacı işyurtlarınca karşılanıyor. Üretilen ürünlerin fazlası ise pazarlanıyor.
EN BÜYÜK TARIM KURUMU:
Tarımsal faaliyet gerçekleştirilen alan 17 milyon 600 bin metrekareye ulaşırken, 80 bin metrekare alana kurulu seralarda dört mevsim sebze üretiliyor. Bu kapsamda, 3 bin 600 ton hayvan yemi, 2 bin ton meyve, 2 bin ton tahıl, bin 400 ton sebze ve 85 bin süs bitkisi üretimi yapıldı. TSK ve üniversitelere ait arazilerde bulunan zeytin ağaçlarının bakımı yapılarak, bu ağaçlardan geçen yıl 95 ton zeytin toplandı. Cezaevi arazilerine 10 bin ceviz ağacı ve 5 bin zeytin ağacı dikildi. Cezaevi arazilerinin ağaçlandırılması kapsamında 26 bin ağaç dikimi gerçekleştirildi.
HAKSIZ REKABET TEPKİSİ
İş yurtları adı altında cezaevlerinde kurulan işletmelerin kira, işçi ücretleri ve vergi muafiyetleri gibi konular sebebi ile dışarıdaki esnafa göre daha avantajlı olarak çalıştıklarını ifade eden esnaflar “bizler asgari ücret, sigorta , yol, yemek gibi birçok kalemde personel çalıştırıyoruz, bunun dışında devletimize ve yerel belediyelere birçok kalemde ödeme yapıyoruz ve sürekli denetim altındayız, ancak sözkonusu işletmeler de bu konuda bizden daha az maliyetle çalışıyorlar ve bu da haksız rekabete yol açıyor” dediler.
DALAMAN DAC KURUMU ESNAFA ZARAR VERİYOR
Dalaman da DAC kurumunun yükümlülerin rehabilitasyonu misyonunu çoktan aştığını ve bölgedeki 15 civarında sektördeki esnaflara zarar verecek bir hale geldiğini ifade eden esnaflar “bu kurum çok fazla hükümlüyü muhafaza ediyor olabilir, hükümlüler yasa gereği düşük ücret almaktalar, bizler piyasada personel çalıştırırken kişi başı en az 2500 tl ödemekteyiz, vergi ödüyoruz, esnaf odasına aidat ödüyoruz, denetleniyoruz, daha bunun gibi ülke ekonomisi ve yöremiz ekonomisi için çalışıyoruz, ancak bu kurumlardan elde edilen gelirin yöremize bir katkısı yok” dediler.
TOPLANTILAR SONUÇ VERMİYOR
Konu ile ilgili olarak Dalaman Esnaf ve Sanatkarlar odasında bir toplantı yapıldı, Dalaman Kaymakamı ziyaret edildi, sosyal medyada ise kişisel olarak sorun dile getirildi, ancak henüz bir somut sonuç alınamadı.
HÜKÜMLÜLER KÖLE GİBİ ÇALIŞTIRILIYOR İDDİASI
Journo.com.tr adlı sitede yayınlanan yazıda ise İşyurtları adı altında faaliyet gösteren kurumların çalışma şartlarına da eleştiri getiriliyor. Söz konusu yazı şu şekilde “Türkiye hapishanelerinde 50 bin mahkûm günlük 6-13 lira ücretle çalıştırılıyor. Mahkûm işçilerin iş yeri hekimi bulunmuyor. Elde edilen 3 milyar TL gelirle yeni hapishaneler yapılıyor.
Adalet Bakanlığı’na bağlı hapishane işyurtları tarımsal üretimden tekstile, hayvancılıktan el işi sanatlarına, mobilyadan yangın tüpü imalatına kadar çok geniş bir alanda üretim yapıyor. Ancak günlüğü yedi liraya, uzun saatler çalıştırılan hükümlüler hem çalışma şartlarından hem de aldıkları yevmiyeden şikâyetçi.
İşyurtlarında çalışan hükümlülerin hizmet alan kişilerle konuşması yasak. Ankara Adliyesi’nin kafeteryasında haber için görüşmek istediğimiz hükümlüler de müşterilerle konuşmalarının yasak olduğunu ve iş başında kendilerini izleyen memurların olduğunu söyleyerek talebimizi reddetti. Ancak içlerinden biri uzaktan kısık sesle konuşarak derdini anlatmayı tercih etti.
‘Bizi köle gibi çalıştırıyorlar’
Yanımıza yaklaşmadan sesini duyurmaya çalışan hükümlü, “Bizi ayda 120-130 liraya köle gibi çalıştırıyorlar” derken “Sabah beşte uyanıyoruz. altı buçukta cezaevinden yola çıkıyoruz. Sonra sekizde işbaşı yapıyoruz. akşam beşe kadar tüm gün çalışıyoruz. Akşam cezaevine döndüğümüzde yorgunluktan hemen sızıyoruz” diyor. Cezaevlerindeki denetimin ise göstermelik olduğunu ve kaldığı cezaevinin fiziki koşullarının çok kötü olduğunu belirten mahkûm “Kaldığımız yerleri görseniz acırsınız. Paslı dolaplarda sakladığımız yiyecekleri tüketiyoruz” diye konuşuyor.
‘Kapalı cezaevine göndermekle tehdit ediyorlar’
Bir başka işyurdu restoranında çalışan hükümlü ise, “Normalde çalışma günümüz beş. Ama buna uyulmuyor. Buradan çıkıp cezaevine geçtiğimizde hep yeni işler veriliyor” derken, ekstra işleri yapmadıklarında cezaevi yönetiminin psikolojik baskısıyla karşılaştıklarını anlatıyor. Hükümlülerin hafta sonu çalışmasının yasak olduğunu, buna rağmen hafta sonları çalıştırıldıklarını belirtip, “Eğer buna direnirsek bizi kapalıya göndermekle tehdit ediyorlar” diyor. Hasta oldukları zamanlarda çalışmama haklarının olduğunu ama cezaevi doktorlarının dinlenme vermediğini aktaran mahpus, “Zaten doktorlar da kendi adamları. Revire çıktığımızda ya ilgilenmiyorlar ya da ‘bir şeyin yok’ diye bizi kovalıyorlar” diyerek yaşadıklarını özetliyor.
Cezaevi mi fabrika mı?
Ülkede artan tutuklu sayısı nedeniyle inşaat sektörü yeni cezaevi inşaatlarına yetişemezken, yeni yapılan oda tipi, büyük kapasiteli cezaevleri ise kampüs içerisinde çalışma alanlarıyla birlikte inşa ediliyor. Bugün ülkede cezaevleri kocaman birer fabrikaya dönüşürken mahkûmlar ise ucuz emek gücü olarak devlete hizmet ediyor.
Hapiste çalışmayı düzenleyen 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a göre hükümlüler sağlık problemleri yoksa ve meslek sahibi değillerse çalışmak zorunda. Hapiste çalışma Adalet Bakanlığı’na bağlı olarak kurulan İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı tarafından yürütülürken, başkanlığın 2016 faaliyet raporuna göre göre 258 farklı işkolunda, 50 binin üzerinde mahkûm çalışıyor. Mahkûmların günlük çalışma ücreti ise 6 lira ile 13 lira arasında değişiyor.
Sigortanın adı var
İşyurtları kurumu, mahkûm işçileri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5/a maddesi kapsamında sigortalıyor. İşçi mahkûmların sigortası iş kazası, meslek hastalığı ve analık sigortasını kapsarken yaşlı aylığı, bakmakla yükümlü olduklarının sağlık sigortasını kapsamıyor.
İşyurtları iş güvenliği sağlamıyor
İşyurtlarında işçi mahkûmlar değişik risk gruplarında çalışırken pek çok mahpus yüksek kaza riski taşıyan işlerde çalıştırılıyor. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nin İşyurtları Kurumu’na yaptığı bilgi başvurusuna 12 Nisan 2016’da verilen yanıta göre, işyurtlarında iş yeri hekimi bulunmuyor. Türkiye genelinde faaliyet gösteren 277 işyurdunda ise sadece 131 iş güvenliği uzmanı bulunuyor. Bu uzmanlar ise gönüllü çalışıyor. Zira İşyurtları Kurumu 6331 sayılı ‘İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun kapsamında yer almıyor.
İşçinin ürettiği nereye gidiyor?
Adalet Bakanlığı’nın yönetmeliğinde hükümlülerin cezaevinde çalıştırılma amacı “Hükümlüyü topluma kazandırmak ve meslek sahibi olmalarına yardımcı olmak” şeklinde açıklanıyor. Ancak mahkûmlara iş öğretmek ve onlara gelir sağlamak amacıyla oluşturulan kurumun gelirleri yeni adliye sarayları, hapishaneler yapmak ya da işyurtlarındaki üretim araçlarının yenilenmesi ve onarılması için kullanılıyor. İş Yurtları Kurumu Daire Başkanlığı’nın hazırladığı faaliyet raporunda 2016 yılı mali gelirin 3 milyar TL’ye yakın olduğu belirtilirken, sermaye giderleri ise sadece merkez teşkilatı için 309 milyonun üzerinde. Buna karşılık 50 binin üzerindeki işçi mahkûma ödenen toplam yevmiye ise sadece 30 milyon 40 bin 365 TL.
10 yılda 139 yeni cezaevi
Son 10 yılda tutuklu ve hükümlü sayısının artışıyla doğru orantılı olarak cezaevi sayısında da artış yaşanırken Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü’nün paylaştığı bilgilere göre, 38’i 2016 yılında olmak üzere son 10 yılda 139 yeni cezaevi kuruldu. 21 Haziran 2017 itibariyle ülke genelinde 202 bin 676 kişilik kapasitesiyle, 381 ceza infaz kurumu bulunuyor.
Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre 4 Ocak 2017 tarihi itibariyle tutuklu ve hükümlü sayısı 201 bin 177 kişi. 15 Temmuz öncesi ise cezaevlerinde 191 bin 423 tutuklu ve hükümlü vardı.
Kaynak:https://journo.com.tr/isyurtlari-mahkum-isciler
DALAMAN DAKİ SİYASİ PARTİ TEMSİLCİLERİ , BELEDİYE BAŞKANI VE ESNAF ODASININ GÖRÜŞLERİ NELER ?
Dalaman DAC kurumunun faaliyetlerinin yöre esnafına etkisi konusunda Dalaman Belediye Başkanı, Dalaman da bulunan siyasi parti ilçe başkanları ve Dalaman Esnaf ve Sanatkarlar Odası görüşlerini ifade ettiler.
Muhammet Şaşmaz-Dalaman Belediye Başkanı “İlçemizde kaliteli hizmet veren işletmelerin çoğalmasını istiyoruz, DAC işletmesi de kendi kanunları ve yönetmelikleri dahilinde faaliyet göstermektedir, hizmet kalitesi ve tanınırlığı Dalaman’ı aşmıştır, Dalaman esnafımızın da işletme kalitesi açısından böyle bir anlayışa sahip olması gerekir , ancak rekabetin zedelendiği noktada belli bir denge korunmalıdır, biz de belediye olarak işletmelerimizde halkın ihtiyaç ve beklentilerini en iyi düzeyde karşılamaya çalışıyoruz, DAC kurumu kendi ürettiklerini satmalı ve bu işletmenin büyümesi konusunda esnafımız açısından da denge gözetilmelidir”.
Muhammet Karakuş- Ak Parti Dalaman İlçe Başkanı “ DAC kurumunun küçülmesi gerekir, Dalaman’a zarar vermemesi için gereği yapılmalı, kapatılması taraftarı değiliz ancak cezaevi yetkilileri ile görüşülmelidir, bu konuda siyasi bir talep gelirse görüşmeler ve uzlaşma için bizler gereğini yapmaya hazırız,elbette haksız rekabet ile vergisini ödeyen ve isdihdam sağlayan işletmelerimizin zarar görmesini istemeyiz, bu konuda her platformda çalışma yapmaya parti olarak hazırız, esnafımızın yanındayız”
Kamil Ayhan Öner-CHP Dalaman İlçe Başkanı “Öncelikli olarak bu kadar büyümemesi lazım, tarımsal faaliyetlere yönelmelidir, idareciler ile görüşülmeli, protesto etmek mantıklı değil, Ak Parti İlçe Başkanı Adalet Bakanlığı nezninde girişimler yapmalı, Dalaman Kaymakamlığı da devreye girmeli, bir yere kadar sınırlandırma getirilmesi lazım, geçmişte SEKA Kantini ve sosyal tesisleri de vardı ve esnafımıza kısmen zarar veriyordu, şimdi de DAC kurumu var, bunlar Dalaman esnafının büyümesine, yatırım yapmasına engel oluyor, bakanlık kanalı ile bir şeyler yapmak lazım, biz CHP olarak işbirliğine hazırız, esnafımızın yanındayız.”
Bayram Altın –İYİ Parti Dalaman İlçe Başkanı “Sözkonusu ,işletmenin Dalaman esnafına zararı çok, önceden de söyledik, bu kadar olmaması lazım, esnafı zarara uğratıyorsa kıymeti yok, ürün yetiştirilerek diğer kurumlara gönderilebilir, bize kalırsa Dalaman açık cezaevinin Dalaman içinde olması da doğru değil ancak zamanında yapılmış ve yerleşmiş, daha müsait bir yerde olmalıydı, biz isteriz ki eski haline dönsün, Dalaman halkı gerekirse protesto etsin, kazanılan paranın nerelere gittiği bilinmiyor, her türlü etkinliğe varız ve biz Dalaman esnafının yanındayız” .
Şevket Takar-Dalaman Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı “Ben hiçbir yerde kapatılsın demedim, eskiden tavuk yerdik, ticari değildi, yönetmeliğini okuduk, dışarıdan mal alamaz, kendi ürettiğini satabilir, ancak dışarıdan mal da alıyorlar, yasa , yapar üretir satar diyor, mahkumlara satabilir, dışarıya satamaz, DAC işletmesi sadece Dalaman’ı değil Ortaca’yı Dalyan ve Köyceğiz’i , oralardaki esnafı da en az Dalaman kadar etkiliyor, Ortaca Esnaf Odası Başkanı neden ilgilenmiyor, biz ,ilgileniyor ve gerekli mercilere de durumu iletiyoruz, bu konunun siyasi malzeme yapılmasına da karşıyım, kapatılmamalı ancak haksız rekabetten dolayı da daha fazla büyütülmemelidir, bu konudaki girişimlerimiz sürecektir”
Dalaman DAC kurumunun faaliyet gösterdiği alanlar birçok esnafın işlerini olumsuz yönde etkilerken Dalaman da yaşayan vatandaşlar ise sözkonusu işletmeye yoğun ilgi gösteriyorlar.Gelen tepkiler üzerine fiyatlarını piyasa fiyatlarına yaklaştırmak zorunda kalan kurum 1 temmuz tarihinden itibaren birçok ürününe zam yapmak zorunda kaldı.DAC kurumunun işletmesinden doğrudan veya dolaylı etkilenen işletmelerin yanısıra otel kapasitesinin de arttırılacağı ve oto yıkama yerinin de açılacağı, işletmeye gelenlerin araçları sebebiyle otopark sorununun yaşandığı ve kaldırım işgalleri sebebiyle vatandaşların şikayetlerinin bulunduğu öğrenildi.
KİMLER ETKİLENİYOR ?
DAC İşletmesinin etkilediği esnaflar; Restaurant İşletmeleri, Cafeteryalar, Cafeler, Çiçekciler, hediyelik eşya satıcıları, şarküteriler, otel pansiyon işletmeleri, pastahaneler, unlu mamüller, canlı hayvan alım satımı, canlı tavuk satışı, yumurta satıcıları, kasaplar, manavlar, süt üreticileri, pide, pizza, lahmacun salonları, çay bahçeleri vs.
