(ETHEM ERSEN ;ÖZEL HABER)

DALAMAN KAPIKARGIN VE SARIGERME’DE 275,9 HEKTARLIK ALAN İÇİN TURİZM PLAN DEĞİŞİKLİĞİ HAZIRLANDI

Dalaman Kapıkargın Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Sarıgerme Turizm Alanı III. Kısım Tevsii kapsamında hazırlanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği raporunda, yaklaşık 275,9 hektarlık alanın tamamı “Turizm Bölgesi” olarak gösterildi. Planlama alanı; doğal sit statüleri, Dalaman Sulak Alanı, deniz kaplumbağalarının yuvalama sahaları, tarım arazileri ve havalimanı kaynaklı yapılaşma kısıtlarıyla birlikte değerlendirildi.

Muğla’nın Dalaman ilçesine bağlı Kapıkargın Mahallesi ile Sarıgerme kıyı kesimini kapsayan turizm planlamasına ilişkin yeni bir çalışma hazırlandı. Ağustos 2026 tarihli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği Açıklama Raporu, Dalaman Kapıkargın Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Sarıgerme Turizm Alanı III. Kısım Tevsii’ni konu alıyor.

Raporda, plan değişikliğine konu alanın yaklaşık 2 milyon 759 bin 278 metrekare, yani 275,9 hektar olduğu belirtiliyor. Plan değişikliği alanının kullanım dağılımında yüzde 100 oranında “Turizm Bölgesi” fonksiyonu öneriliyor.

Çalışmada, bölgenin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi hedeflenirken doğal alanların, kıyı ekosistemlerinin, sulak alanların ve tarımsal nitelikli toprakların dikkate alınması gerektiği de vurgulanıyor. Rapor, alanın mevcut durumunu, koruma statülerini, ulaşım bağlantılarını, jeolojik özelliklerini ve ilgili kamu kurumlarının görüşlerini birlikte ele alıyor.

PLANLAMA ALANI DALAMAN HAVALİMANI’NIN GÜNEYİNDE

Planlama alanı, Dalaman ilçesinin Kapıkargın Mahallesi sınırlarında, Dalaman Havalimanı’nın güneyinde ve Sarıgerme sahil şeridi boyunca uzanan bölgede bulunuyor. Rapor, alanın doğusunda Dalaman Çayı’nın, batısında ise Sarısu Çayı’nın yer aldığını belirtiyor.

Bölge, Dalaman Havalimanı’na yakınlığı ve karayolu bağlantıları nedeniyle ulaşım açısından elverişli bir konumda bulunuyor. Planlama alanının Dalaman ilçe merkezine yaklaşık 10 kilometre, Muğla il merkezine ise yaklaşık 90 kilometre uzaklıkta olduğu kaydediliyor. Havalimanına kuş uçuşu mesafenin yaklaşık 3 kilometre olduğu belirtiliyor.

Raporda, bu ulaşım olanaklarının turizm faaliyetleri açısından önemli bir avantaj oluşturduğu değerlendirmesi yapılıyor. Bununla birlikte alanın kıyı karakteri, doğal peyzajı ve çevresindeki ekolojik sistemler nedeniyle planlama kararlarının çevresel kısıtlar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Çalışmanın hedefleri arasında, Sarıgerme’nin önceki turizm etaplarıyla bütünlük kurulması, ulaşım ve altyapı ihtiyaçlarının plan kararlarıyla desteklenmesi ve gelişmenin kontrollü biçimde yönlendirilmesi yer alıyor.

275,9 HEKTARIN TAMAMI TURİZM BÖLGESİ OLARAK GÖSTERİLDİ

Raporun “Plan Teklifi” bölümünde, çevre düzeni planı değişikliğine konu alanın toplam büyüklüğü 2 milyon 759 bin 278,47 metrekare olarak açıklanıyor. Alan dağılımı tablosunda bu büyüklüğün tamamı “Turizm Bölgesi” başlığı altında gösteriliyor.

Plan değişikliği, bölgenin doğal, kültürel ve fiziksel değerlerini gözeterek sürdürülebilir bir gelişme sağlanması amacıyla hazırlanmış. Raporda, kıyı alanları ile tarım arazilerinin kesiştiği bölgedeki yapılaşma baskısının kontrol altına alınması, doğal alanların korunması ve turizm faaliyetlerinin planlı biçimde ele alınması gerektiği belirtiliyor.

Belgede, mevcut durumda planlama alanında sınırlı sayıdaki tarım yapısı veya geçici barınma alanı dışında sabit yapı bulunmadığı aktarılıyor. Kıyıya yakın kesimlerde tuzluluk, drenaj sorunları ve yeraltı su seviyesinin yüksekliği gibi etkenlerin tarımsal üretim potansiyelini sınırladığı yönünde değerlendirmelere de yer veriliyor.

Bununla birlikte rapor, alanın turizm amaçlı kullanım potansiyelini değerlendirirken arazi kullanım özelliklerinin ve mevcut koruma kararlarının göz önünde bulundurulmasını öngörüyor.

DOĞAL KORUMA STATÜLERİ PLANLAMANIN SINIRLARINI BELİRLİYOR

Planlama alanının önemli başlıklarından birini doğal koruma statüleri oluşturuyor. Raporda, bölgenin “Nitelikli Doğal Koruma Alanı”, “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” ve “Kesin Korunacak Hassas Alan” statüleriyle ilişkili olduğu belirtiliyor.

12 Mayıs 2026 tarihli ve 33251 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tescil kararı doğrultusunda, kesin korunacak hassas alan sınırlarının planlama alanı dışında bırakıldığı ifade ediliyor. Plan kararlarının, ilgili koruma statülerinin izin verdiği alanlar dikkate alınarak oluşturulduğu aktarılıyor.

Raporun sentez bölümünde, farklı koruma statülerinin planlama yaklaşımını doğrudan etkilediği belirtiliyor. Kesin korunacak hassas alanlar dışında kalan ve planlama kararlarının geliştirilebildiği bölgelerde ise doğal eşiklerin gözetilmesi, çevreyle uyumlu kullanım kararlarının benimsenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Belgede, koruma-kullanma dengesinin sağlanması; kıyı alanları, tarım, rekreasyon, turizm ve doğal koruma işlevlerinin birlikte değerlendirilmesi planlama hedefleri arasında sıralanıyor.

DALAMAN SULAK ALANI VE DENİZ KAPLUMBAĞALARI RAPORDA YER ALDI

Planlama sahasının çevresel açıdan hassas noktalarından biri Dalaman Sulak Alanı. Raporda, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğünün görüşüne dayanılarak, alan sınırları içerisinde Ulusal Sulak Alan Envanter Yönetim Bilgi Sistemi’ne 337 ID numarasıyla kayıtlı “Dalaman Sulak Alanı” bulunduğu belirtiliyor.

Aynı kurumun görüşlerinde, planlama alanının deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik 2009/10 sayılı genelge kapsamında belirlenen önemli deniz kaplumbağası yuvalama alanları içerisinde kaldığı da aktarılıyor.

Bu nedenle planlama sürecinde sulak alanın ekolojik bütünlüğünün, hidrolojik yapısının, biyolojik çeşitliliğinin ve habitat sürekliliğinin korunması gerektiği ifade ediliyor. Raporda, sulak alan ekosistemini olumsuz etkileyebilecek kullanımlardan kaçınılması ve koruma-kullanma dengesinin gözetilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.

Deniz kaplumbağalarının yuvalama alanları bakımından da ilgili koruma-kullanma koşullarının planlama kararlarında dikkate alınması gerektiği belirtiliyor. Bu başlıklar, planlama alanının yalnızca turizm potansiyeli açısından değil, çevresel hassasiyetleri bakımından da değerlendirilmesini gerektiriyor.

TARIM ARAZİLERİ VE TOPRAK KULLANIMI DA DEĞERLENDİRİLDİ

Raporda, planlama alanının mevcut arazi kullanım yapısına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı verileri doğrultusunda değerlendirmeler bulunuyor. Alanın mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve tarım dışı alanlar gibi farklı kategoriler içerdiği aktarılıyor.

Özellikle Büyük Ova Koruma Alanı içerisinde kalan mutlak tarım arazilerinin, tarımsal potansiyelleri nedeniyle korunması gereken topraklar olduğu belirtiliyor. Bununla birlikte kıyıya yakın bazı kesimlerde tuzluluk, drenaj sorunları ve yüksek yeraltı suyu seviyesinin tarımsal kullanımı sınırladığı yönünde tespitlere yer veriliyor.

Kurum görüşleri bölümünde, tarım arazilerinin kullanımı ve toprak koruma mevzuatıyla ilgili değerlendirmeler de bulunuyor. Planlama sürecinde ilgili kurumların görüşlerinin alınması ve yürürlükteki mevzuatın dikkate alınması gerektiği raporda yer alan başlıklar arasında.

Bu çerçevede turizm amaçlı planlama kararlarının, alanın tarımsal özellikleri ve koruma koşullarıyla birlikte ele alınması öngörülüyor.

HAVALİMANI NEDENİYLE YAPI YÜKSEKLİĞİNE KISITLAMA

Planlama alanının önemli bir bölümü Dalaman Havalimanı’nın mania planı sınırları içerisinde kalıyor. Raporda, bu durumun yapılaşma kararları açısından kısıt oluşturduğu belirtiliyor.

Havacılık güvenliği nedeniyle yapı yüksekliklerinin sınırlandırılması ve planlama kararlarının mania planına uygun hazırlanması gerektiği ifade ediliyor. Rapora göre bu kısıtlar, yüksek yoğunluklu ve çok katlı yapılaşmayı sınırlandırırken daha düşük yoğunluklu ve yatay gelişen kullanım kararlarını öne çıkarıyor.

Planlama alanının jeolojik özellikleri de raporda incelenen konular arasında yer alıyor. 22 Ekim 2025 tarihinde onaylanan imar planına esas mikrobölgeleme etüt raporunda, inceleme alanının “Önlemli Alanlar 5.1” kapsamında, şişme ve oturma açısından önlem alınabilecek nitelikte sorunlu alan olarak değerlendirildiği aktarılıyor.

Bu tespitler doğrultusunda, sonraki planlama ve uygulama aşamalarında zemin özellikleri, yapılaşmaya uygunluk koşulları ve mühendislik önlemlerinin dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

KURUM GÖRÜŞLERİ VE SONRAKİ AŞAMALAR

Açıklama raporunda Tarım ve Orman Bakanlığı birimleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birimleri, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı birimler ve diğer ilgili kamu kuruluşlarının görüşlerine yer veriliyor. Bu görüşler; doğal koruma statüleri, sulak alanlar, deniz kaplumbağalarının yuvalama alanları, tarım arazileri, havalimanı kaynaklı kısıtlar ve altyapı ihtiyaçları gibi başlıkları kapsıyor.

Raporda, planlama alanında mevcut durumda atık su arıtma tesisi, katı atık bertaraf tesisi veya enerji üretim tesisi gibi teknik altyapı tesislerinin bulunmadığı kaydediliyor. Yakın çevredeki altyapı tesislerinin bölgesel ölçekte hizmet verdiği, planlama kapsamında ortaya çıkabilecek içme suyu, kanalizasyon, yağmur suyu drenajı, enerji ve haberleşme ihtiyaçlarının ise ilgili kurumların görüşleri doğrultusunda hazırlanacak uygulama projeleriyle karşılanmasının öngörüldüğü belirtiliyor.

Önemli nokta: Söz konusu belge, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğine ilişkin bir açıklama raporudur. Raporda 275,9 hektarlık alanın tamamı için “Turizm Bölgesi” kullanımı önerilse de bu bilgi, tek başına alanda doğrudan yapılaşma veya turizm tesisi inşaatının başladığı anlamına gelmiyor. Uygulama koşulları, ilgili planlama ve izin süreçleri ile yürürlükteki koruma hükümleri çerçevesinde belirlenecek.

Dalaman Kapıkargın ve Sarıgerme kıyı kesimini kapsayan çalışma, turizm amaçlı arazi kullanımını doğal koruma statüleri, sulak alanlar, tarımsal topraklar ve havacılık güvenliği kısıtlarıyla birlikte ele alan üst ölçekli bir plan değişikliği olarak raporda yer alıyor.

1/5000 ve 1/1000 de onaylandı 

Edinilen bilgiye göre 1/25000 den sonra 1/5000 ve 1/1000 de onaylandı. Bu kapsamda ilerleyen süreçte tahsisler, zemin etüdleri ve altyapı planlaması yapılacak.